شرکت رایانه گستر آگرین
۞ راه اندازی وب سایت از مرحله برنامه نویسی تا مدیریت محتوای کامل، طراحی پوستر و تولید بولتن اخبار و بریده جراید،طراحی سایت ها و پرتال های اطلاع رسانی ،طراحی لوگو و سربرگ و کارت ویزیت با مدیریت مجتبی سلگی شماره تماس:09368616816۞
Thursday, 16 July , 2020
امروز : پنج شنبه, ۲۶ تیر , ۱۳۹۹ - 26 ذو القعدة 1441
شناسه خبر : 1130
  پرینتخانه » آخرین اخبار, اقتصادی, یادداشت تاریخ انتشار : ۰۵ اردیبهشت ۱۳۹۹ - ۲۱:۴۴ | 6244 بازدید | ارسال توسط :

نقش صندوق ها در حمایت از توسعه اقتصادی کشور

هم‌اکنون در اکثر کشورهای توسعه یافته، صندوق‌های سرمایه‌های مشترک، به عنوان هسته مرکزی بازار سرمایه محسوب می‌شوند و ماهانه مبلغ هنگفتی از سرمایه‌های سرگردان را به بخش‌های مولد و فعال جامعه هدایت می‌کنند
نقش صندوق ها در حمایت از توسعه اقتصادی کشور

هم‌اکنون در اکثر کشورهای توسعه یافته، صندوق‌های سرمایه‌های مشترک، به عنوان هسته مرکزی بازار سرمایه محسوب می‌شوند و ماهانه مبلغ هنگفتی از سرمایه‌های سرگردان را به بخش‌های مولد و فعال جامعه هدایت می‌کنند

ارتباط مستقیم و تاثیر مثبت و معنی دار توسعه بازارهای مالی بر رشد و توسعه اقتصادی مبین این مطلب است که بدون داشتن بازارهای مالی سازمان یافته، رقابتی و کارآمد امکان داشتن اقتصادی توسعه یافته بعید به نظر می رسد. بنابراین فراهم کردن زمینه وجود بازارهای مالی پویا، رقابتی و کارآمد به منظور تجهیز منابع پس‌اندازی و هدایت و تخصیص بهینه آن بین فعالیت های متعددی اقتصادی باید جزء مبانی پایه ای و اولی در هر نظام اقتصادی و در کانون توجه مسئولین و سیاست گذاران قرار گیرد. این موضوع در کشورهای در حال توسعه که محدودیت و پراکندگی منابع پس اندازی و سرمایه گذاری از ویژگی های بارز آنها است باید در جایگاه به مراتب مهم تری قرار گیرد. صندوق های سرمایه گذاری با وجوهی که از پس انداز کنندگان بزرگ و کوچک جمع آوری کرده‌اند به پس انداز کنندگان اجازه می دهند که با سرمایه ای اندک در پرتفویی بزرگ مشارکت داشته باشند. با توجه به این که هدف از سرمایه گذاری کسب سود و یا حداقل حفاظت از دارایی های مالی است. بررسی عملکرد شرکت های سرمایه گذاری از مهمترین موضوعات مورد توجه مدیران، سرمایه گذاران، اعتبار دهندگان و سایر اشخاص ذینفع محسوب می شود و نتایج حاصل از آن مبنای بسیاری از تصمیم گیری‌هاست در نتیجه چگونگی عملکرد پرتفوی این شرکت‌ها از جنبه‌های مختلف هم برای سرمایه‌گذاران و هم برای سرمایه‌پذیران مهم است (قاضی فرد و همکاران، ۱۳۹۱).

هم‌اکنون در اکثر کشورهای توسعه یافته، صندوق‌های سرمایه‌های مشترک[۱]، به عنوان هسته مرکزی بازار سرمایه محسوب می‌شوند و ماهانه مبلغ هنگفتی از سرمایه‌های سرگردان را به بخش‌های مولد و فعال جامعه هدایت می‌کنند (عبده تبریزی و شریفیان، ۱۳۸۶). این صندوق‌ها با اتخاذ سیاست‌های مناسب می‌توانند در کاهش تورم، تولید و بهبود کارایی مدیران نقش اساسی ایفا نمایند (شیرازیان، ۱۳۸۴). این صندوقها با هدف ایجاد مدیریت تخصصی برای خرید و فروش اوراق بهادار و کاهش ریسک سرمایه‌گذاران و در نهایت تشویق برای توسعه بازار سرمایه ایجاد شدند. با ایجاد صندوقهای مذکور، جذابیت سرمایه‌گذاری هایی از این دست، موجب توسعه آنها را فراهم نمود بطوریکه تا پایان سال ۲۰۰۸ تعداد صندوقهای سرمایه گذاری مشترک در آمریکا بالغ بر ۸۰۰۰ صندوق شد.

با توجه به پیچیدگی‌های موجود در ساختار مدیریتی و ورود و خروج سرمایه‌گذاران در این صندوقها امکان شکل‌گیری آنها در ایران تا چند سال اخیر فراهم نشده بود. ایجاد این صندوقها به عنوان یکی از انواع نهادهای مالی فعال در بازار سرمایه نیاز به فراهم نمودن بستر قانونی مناسب و تنظیم مقررات اجرایی و نظارتی مربوط به خود داشت. شرایط اولیه برای ایجاد صندوقهای سرمایه‌گذاری با تصویب قانون بازار اوراق بهادار در اواخر سال ۱۳۸۶ با طراحی ساختار فعالیت این صندوقها، اولین مجوز فعالیت آنها توسط سازمان بورس اوراق بهادار صادر شد این صندوق ها بتوانند به عنوان یکی از نهادهای مالی جدید، حضوری فعال در بازار سرمایه ایران داشته باشند (چاوشی، ۱۳۸۷). اولین صندوق سرمایه‌گذاری با درآمد ثابت در سال ۱۳۸۶ تأسیس شد و صندوق های سرمایه گذاری در سهام از ابتدای سال ۱۳۸۷ به عرضه بازار سرمایه قدم نهادند. تعداد صندوق سرمایه گذاری مشترک در پایان سال ۹۲ به ۱۹ مورد رسید که این تعداد در پایان سال ۹۳ به ۱۳۶ صندوق و در پایان تیرماه سال ۹۶ به ۱۷۵ صندوق رسیده است. عملکرد صندوق های سرمایه گذاری مشترک و رشد سریع آنها از ابتدای ورودی به بازار سرمایه خود گواهی بر اهمیت آنهاست، حضور این نهاد با عملکرد صحیح باعث ثبات و رونق بازار سرمایه خواهد شد.

بنابراین با توجه به جدید بودن حضور صندوقهای سرمایه گذاری در بازار سرمایه ایران و تاثیر مثبت آنها بر توسعه اقتصادی کشور و همچنین در نظرگیری این موضوع که سرمایه گذاران به طور معمول سعی می کنند صندوقی را انتخاب نمایند که عملکرد بهتری داشته باشد، در مطالعه حاضر تلاش شده است تا اجمال به معرفی صندوقای سرمایه گذاری مشترک و نقش آنها در رونق تولید و اقتصاد پرداخته شود.

۲- بورس اوراق بهادار و روشهای سرمایه گذاری در  آن

بورس اوراق بهادار به عنوان یک بازار متشکل و رسمی، مهم ترین عامل جذب و سامان دادن صحیح منابع مالی سرگردان است و با جمع‌آوری نقدینگی جامعه و فروش سهام شرکت ها، ضمن به حرکت درآوردن چرخ های اقتصاد جامعه از طریق تأمین سرمایه های مورد نیاز پروژه ها، کاهش دخالت دولت در اقتصاد و نیز افزایش درآمدهای مالیاتی، منافع اقتصادی چشمگیری به ارمغان می‌آورد و در کنار آن، اثرات تورمی ناشی از وجود نقدینگی در جامعه را نیز از بین می‌برد (شجری و سادات امام، ۱۳۹۱). در ایران نیز برای بهره گیری از مزایای بورس اوراق بهادار، بورس اوراق بهادار تهران در بهمن ماه سال ۱۳۴۶ بر پایه قانون مصوب اردیبهشت ماه ۱۳۴۵ تأسیس شد (سایت بورس اوراق بهادار تهران، ۱۳۹۵).

سرمایه گذاری در بورس به دو روش مستقیم و غیر مستقیم انجام می‌پذیرد:

۱-۲- روش مستقیم

در این روش افراد خود به صورت مستقیم به خرید و فروش سهام و اوراق بهادار می‌پردازند، شرط موفقیت در این روش این است که فرد تخصص و آشنایی کافی با بازار سهام و بورس را داشته باشد و البته از وقت کافی نیز برای پیگیری بازار بورس دارا باشد؛ در غیر این صورت خرید و فروش از این طریق ریسک بالایی برای سرمایه گذار خواهد داشت، به ویژه در بازارهای غیر کارا که اطلاعات بطور یکسان در اختیار همه افراد قرار نمی‌گیرد، این ریسک بالاتر نیز می‌رود؛ زیرا در بازارهای غیر کارا به دلیل وجود اطلاعات محرمانه قیمت سهام منعکس کننده تمام اطلاعات آنها نمی‌باشد.

 

۲-۲ روش غیر مستقیم

در این روش سرمایه گذاری، افراد با واسطه در بازارهای مالی حضور می یابند، بدین صورت که آن‌ها پول خود را در اختیار افراد حرفه ای و فعال در بازار سهام قرار می‌دهند و خود به طور مستقیم به خرید سهام نمی پردازند. واسطه های مختلفی مانند صندوق های سرمایه گذاری مشترک، شرکت‌های سرمایه‌گذاری و اداره کننده‌های طرح‌های بازنشستگی و امثال اینها، سرمایه‌گذاری را با سرمایه‌های جمع‌آوری شده از افراد انجام می‌دهند، این واسطه‌ها با تشکیل سبد سهام متنوع و استفاده از افراد متخصص و آشنا با بازار بورس ریسک سرمایه‌گذاری را بسیار کاهش می‌دهند تا همه افراد از فرصت سرمایه‌گذاری برابر برخوردار گردند. این روش سرمایه‌گذاری برای افرادی که تخصص کافی و یا وقت لازم برای پیگیری بازار را ندارند و به ویژه در بازارهای غیر کارا، بسیار مفید می‌باشد. (جهانبازی، ۱۳۹۳).

 

۳- انواع سرمایه گذاران در بورس اوراق بهادار

سرمایه گذارانی که در بازارهای معامله اوراق بهادار وجود دارند متنوع و به شرح ذیل می‌باشند:

۱-۳- اشخاص حقیقی. گروهی هستند که بیشتر به امید انتفاع از سرمایه گذاری اقدام به خرید و فروش اوراق بهادار می‌کنند. در برخی موارد، وقتی سرمایه این افراد زیاد باشد، ممکن است هدف دیگری همچون به دست گرفتن کنترل شرکت از طریق خرید درصد بالایی از سهام آن شرکت نیز دنبال شود.

۳- ۲- اشخاص حقوقی. این اشخاص که معمولا به دلیل وسعت عمل و حجم منابع مالی، تاثیر بسزایی در بازار سرمایه دارند، متنوع می‌باشند. انواع اشخاص حقوقی و نقش آنها در بازارهای مال را می‌توان به صورت زیر بیان کرد:

۳- ۲- ۱ بانک‌ها. موسساتی هستند که معمولا به دو دلیل وارد بازار می‌شوند. اول که بیشتر رایج است، کسب بازده از وجوهی است که به شکل سپرده نزد آنان قرار دارد و دوم، که معمولا تابع شرایط خاصی است عبارت است از ایجاد و حفظ بازاری سیال و نقدینه برای اوراق بهادار. در این نقش بانک‌ها از طریق عرضه یا تقاضای اوراق بهادار هنگامی که برای آنها عدم تعادل وجود دارد، نقش متعادل کردن بازار را ایفا می‌کند.

۳- ۲- ۲- شرکتهای بیمه. شرکتهای بیمه با دو دسته جریان وجوه مواجه‌اند: اول- جریان ورودی که معمولا شامل حق بیمه‌های وصولی بابت موضوعات بیمه اشخاص و غیر اشخاص می‌گردد. دوم- جریان خروجی که عمدتا شامل خسارتهای پرداختی، پس انداز عمر افراد و نظایر آن است. برای اینکه بین این دو جریان تعادلی مطلوب برقرار شود، شرکتهای بیمه معمولا سعی می کنند بخش عمده ای از وجوه خود را سرمایه گذاری کنند. یکی از بازارهای جذاب برای این قبیل شرکتها، بازار اوراق بهادار می باشد. شرکتهای بیمه معمولا به لحاظ حجم قابل توجه منابع مالی، تاثیر بسزایی در این بازار دارند.

۳- ۲- ۳- صندوقهای بازنشستگی. این موسسات نیز مانند شرکتهای بیمه با دو دسته جریان وجوه مواجه اند یک دسته وصولی‌های مربوط به کسور بازنشستگی افراد که غالبا در مقایسه با جریان خروجی وجوه رقم کمی است و دسته دوم پرداختهای مربوط به حقوق بازنشستگی که معمولا رقم قابل توجهی می‌باشد (جریان خروجی). صندوقهای بازنشستگی برای ایجاد تعادل بین این دو جریان ورودی و خروجی، وجوه در دسترس خود را برای کسب بازده و تقویت جریان ورودی به اشکال مختلف سرمایه گذاری می کنند که سرمایه گذاری در انواع اوراق بهادار یکی از رایج ترین آنها می باشد. این موسسات نیز به دلیل منابع قابل توجه منابع مالی، تاثیر بسزایی در این بازار دارند.

۳- ۲- ۴- شرکتهای سرمایه‌گذاری. شرکتهای سرمایه‌گذاری موسساتی هستند که از طریق فروش سهم و برخی موارد اوراق قرضه، منابع مالی پس انداز کنندگان و افراد را جمع آوری کرده و آنها را در سهام و اوراق قرضه سایر شرکتها سرمایه گذاری می‌کنند. اهمیت این موسسات در این است که افراد با پس انداز اندک خود شاید براحتی نتوانند در اوراق بهادار مورد نظر خود سرمایه گذاری کنند، اما این قبیل شرکتها، با یک کاسه کردن وجوه، آنها را در اوراق بهادار متنوع سرمایه گذاری و معمولاً بازده‌ای بیشتر از این مجموعه عاید می‌کنند. با توجه به مقیاس عمل گسترده، معمولا هزینه سرمایه گذاری برای این شرکتها حداقل می شود.

همچنین شرکتهای سرمایه گذاری خدمات متنوعی انجام می دهند که موارد زیر از اهم آنهاست:

۱- اداره حسابهای مختلف سرمایه‌گذاران، سرمایه گذاری مجدد سودهای سهام آنان

۲- سرمایه گذاری وجوه جزء جمع آوری شده در اوراق بهادار متنوع و ایجاد مجموعه سرمایه گذاری کارا (پرتفوی)

۳- بررسی و کنترل مستمر سرمایه گذاری‌ها برای حفظ شرایط ارائه شده هریک (به طور مثال حداقل بازده لازم، حداکثر ریسک قابل قبول و …)

۴- ارزیابی مستمر اوراق بهادار برای انتخاب اوراق بهادار دارای بازده بالقوه بالا

۳- ۲- ۵- شرکتهای دارنده یا مادر. شرکتهایی هستند که سهام یک یا چند شرکت فرعی را به منظور کسب کنترل آنها در جهت تحقق یک هدف مشترک در دست دارند. از آنجا که در بازار بورس اوراق بهادار، به خاطر معاملات مستمر سهام، تغییرات مالکیتی رخ می‌دهد. لذا این شرکتها به منظور حفظ موقعیت کنترلی خود دائماً در بازار حضور می‌یابند.

۳- ۲- ۶- شرکتهای کارگزاری. واسطه‌های مالی هستند که بین خریداران و فروشندگان اوراق بهادار، نقش تسهیل کننده مبادله را بر عهده دارند. در ایران اساس نامه این شرکتها به آنها اجازه داده تا به میزانی از حجم معاملات، مشروط براینکه از میزان سرمایه آنها تجاوز نکند، برای خود خرید و فروش کنند.

۳- ۲- ۷- سایر اشخاص حقوقی. معمولا شرکتها وجوه مازاد خود را جهت کسب بازده در اوراق بهادار سرمایه گذاری می کنند. بعضی اوقات نیز خرید بخشی از اوراق بهادار (سهام عادی یا ممتاز) یا تمام آن، به امید جذب یا ادغام شرکت مورد نظر در راستای اهداف رقابتی شرکت اصلی می باشد (مستوفی، ۱۳۹۵).

 

۴- صندوقهای سرمایه گذاری مشترک

صندوق سرمایه گذاری مشترک، ابزار مالی است که با فروش سهام (واحد سرمایه گذاری) خود به تعداد زیادی سرمایه گذار کوچک، منابع مالی آنان را تجمیع و از وجوه حاصله برای خرید ترکیب متنوعی از اوراق بهادار شامل سهام، اوراق قرضه و ابزارهای کوتاه مدت بازار پول با توجه به هدف صندوق استفاده می‌کند. طی فرایند نگهداری و فروش این اوراق بهادار صندوق‌ها می‌توانند سود (زیان) را از طریق نوسانات قیمت سهام و نیز بهره دارائیهای موجود خود به دست آورند (جعفری سرشت، ۱۳۸۶). صندوق‌های سرمایه گذاری مشترک ابزاری برای سرمایه گذاران بدون تخصص می‌باشند تا فرصتی را برای آنها ایجاد کنند، تا با مدیریت حرفه‌ای وجوه آنها و کنترل ریسک بهترین بازده ممکن را کسب نمایند (سرس[۲]، ۲۰۰۱). صندوق سرمایه‌ذاری مشترک به عنوان یک واسطه مالی وجوه مردم و سرمایه گذاران را جمع آوری کرده و سبد اوراق بهادار تشکیل می‌دهد و بدین شکل مکان امنی را برای سرمایه گذاران ناآشنا با بازار سرمایه ایجاد می کند (ویم تاژ، ۱۳۹۱). صندوق سرمایه گذاری مشترک از مصادیق نهادهای مالی موضوع بند ۲۱ ماده یک قانون بازار اوراق بهادار است که با دریافت مجوز تاسیس از سازمان بورس و اوراق بهادار (سبا) و تحت نظارت همین سازمان فعالیت می نماید. براساس قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب ۱۳۸۴، صندوق سرمایه گذاری به شرح زیر تعریف شده است:

«نهادی مالی است که فعالیت اصلی آن سرمایه گذاری در اوراق بهادار می باشد و مالکان آن، به نسبت سرمایه گذاری خود، در سود و زیان صندوق شریک‌اند».

تصمیمات مدیران و دیگر کادر عملیاتی صندوق اثر مستقیم بر روی عملکرد آن می گذارد مدیران با انتخاب درست و به موقع در خرید و روش سهام و دیگر اوراق دارائی موجبات کسب بازده مناسب را فراهم می‌نمایند (چیوالیر، الیسون[۳], ۱۹۹۹). بنابراین مدیران سرمایه گذاری صندوقها باید از تخصص و مهارت لازم برخوردار باشند، آنها باید افراد حرفه ای در بازار سرمایه باشند تا صندوقهای سرمایه گذاری به عملکرد دلخواه و سرمایه گذاران در صندوق‌ها نیز به حداکثر سود سرمایه گذاریشان دست یابند (ویشوانف و کریشنامورتی[۴] ۲۰۰۹). صندوق سرمایه‌گذاری مشترک با توجه به هدف و امید نامه خود در ترکیب متنوعی از ابزارهای مالی قابل معامله و اوراق بهادار مانند: اوراق مشارکت، سهام، حق تقدم ها و دارائی‌های دیگر سرمایه گذاری می کند و صاحبان واحدهای سرمایه گذاری به نسبت سهم خود، مالکان صندوق می باشند و در سود و زیان آن شریک می‌باشند.

۵- انواع صندوقهای سرمایه گذاری

صندوقهای سرمایه‌گذاری، براساس مبانی مختلف، به شیوه‌های گوناگون تقسیم‌بندی می‌شود.

۵- ۱- انواع صندوقهای سرمایه گذاری براساس ماهیت

الف- صندوق سرمایه گذاری باز[۵] (صندوق سرمایه ‌گذاری مشترک). صندوقهایی هستند که سرمایه آنها متغیر است و ارزش هر سهم صندوق، براساس مجموعه متنوعی از سهام و اوراق بهاداری که در سبد سرمایه گذاری وجود دارد، در پایان هر روز محاسبه می‌شود. این صندوق‌ها که بیشتر به صندوق‌ها که بیشتر به صندوق‌های سرمایه گذاری مشترک معروف‌اند، همواره آماده‌اند که به عموم مردم سهام جدید بفروشند، و در صورت تقاضای سهامدار، به قیمتی که برابر ارزش خالص دارایی است، و در خاتمه هر روز محاسبه می‌شود، سهام موجود را بازخرید کنند. قیمت سهام صندوق سرمایه‌گذاری مشترک متکی به ارزش خالص دارایی هر سهم است (سایت بورس اوراق بهادار تهران، ۱۳۹۵).

ب- صندوق سرمایه گذاری بسته[۶] (شرکت سرمایه گذاری). سرمایه این صندوقها مشخص و ثابت است و سهام آن به عموم عرضه و قیمت این سهام براساس عرضه و تقاضا تعیین می‌شود. در این صندوقها، اگر سرمایه گذاری قصد مشارکت داشته باشد، باید سهام صندوق را در بازار از افراد دیگری که قصد فروش سهامشان را دارند بخرد و به صندوق پولی پرداخت نمی‌کند. در نتیجه، سرمایه صندوق نیز تغییر نمی‌کند. به همین سبب، این گونه صندوق‌ها را «صندوق سرمایه گذاری بسته» می‌نامند. این نوع صندوق در بریتانیا «تراست سرمایه گذاری» نامیده می شود. برخلاف صندوقهای سرمایه گذاری مشترک، صندوق های با سرمایه ثابت، مثل هر شرکت سهامی دیگر سهم می‌فروشند، و معمولاً سهام خود را بازخرید نمی‌کنند. سهام صندوق های با سرمایه ثابت می تواند در بورس اوراق بهادار داد و ستد شوند. قیمت سهم صندوق با سرمایه ثابت را عرضه و تقاضا تعیین می‌کند. و قیمت می تواند کمتر و یا بیشتر از ارزش خالص دارایی هر سهم باشد (سایت بورس اوراق بهادار تهران، ۱۳۹۵).

فرق اساسی یک صندوق سرمایه گذاری باز با یک صندوق سرمایه گذاری بسته (شرکتت سرمایه گذاری)، باز بودن سرمایه آن است؛ به این معنا که در یک صندوق سرمایه گذاری باز، هر سرمایه گذار می‌تواند در چارچوب اساسنامه، در هر زمان به صندوق وارد یا از آن خارج شود و سرمایه صندوق افزایش یا کاهش یابد، اما در یک صندوق سرمایه گذاری بسته، ورود و خروج سرمایه فقط در قالب افزایش یا کاهش سرمایه و با طی تشریفات قانونی صورت می پذیرد.

دکتر شهیاد آبنار

دکتری اقتصاد 

عضو هیات مدیره شرکت مادرتخصصی صندوق حمایت از صنایع پیشرفته

[۱]. Mutual funds

[۲]. Sorros

[۳]. Chevalier & Ellison

[۴]. Vishwanath & Krishnamurti

[۵]. Fund Open Ended

[۶]. Fund close Ended

 

نویسنده : دکتر شهیاد آبنار | منبع خبر : پایگاه خبری تحلیلی اعتدال آنلاین
به اشتراک بگذارید
تعداد دیدگاه : ۰
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید توسط تیم مدیریت در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.